Herb Starogardu


Strona główna

MZK

PKS

PKP

Linie Prywatne

Galeria

Starogard

Inne

Linki

Nowości
[TRASY] [ROZKŁADY] [PLAN KOMUNIKACJI] [BILETY] [TABOR] [HISTORIA] [AKTUALNOŚCI]

0 DWORZEC PKP - Kolejowa - Skarszewska - Derdowskiego - Gdańska - FAMOS [ rozkład jazdy ]
FAMOS - Gdańska - Derdowskiego - Skarszewska - Kolejowa - DWORZEC PKP [ rozkład jazdy ]
7 DROGTRANS - Zblewska - Wiejska - Nowa Wieś - Wiejska - Zblewska - SP1 - Zblewska - Niepodległości - Lubichowska - Kościuszki - PRZEDMIEŚCIE
PRZEDMIEŚCIE - Kościuszki - Lubichowska - Niepodległości - Zblewska - SP1 - Zblewska - DROGTRANS
  12   DWORZEC PKP - Kolejowa - Traugutta - Mickiewicza - Hallera - Rynek - Chojnicka - Lubichowska - OS.PRZYLESIE - (KOTEŻE)
(KOTEŻE) - OS.PRZYLESIE - Lubichowska - Pomorska - Al. Jana Pawła II - Kościuszki - Paderewskiego - Rynek - Podgórna - Hallera - Mickiewicza- Traugutta - Kolejowa - DWORZEC PKP
  14   DWORZEC PKP - Kolejowa - Krasickiego - Zielona - Mickiewicza - Hallera - Rynek - Chojnicka - Lubichowska - Pomorska - Al. Jana Pawła II -Kopernika - Pelplińska - Prusa - HERMANOWO
HERMANOWO - Prusa - Pelplińska - Kopernika - Al. Jana Pawła II - Kościuszki - Paderewskiego - Rynek - Podgórna - Kanałowa - Hallera - Mickiewicza - Zielona - Krasickiego - Kolejowa - DWORZEC PKP
  15   DWORZEC PKP - Kolejowa - Skarszewska - Sikorskiego - Hallera - Rynek - Chojnicka - Szwoleżerów - Niepodległości - Zblewska - SP1 - Zblewska - Wiejska - NOWA WIEŚ
NOWA WIEŚ - Zblewska - SP1 - Zblewska - Niepodległości - Szwoleżerów - Chojnicka - Kościuszki - Paderewskiego - Rynek - Podgórna - Kanałowa - Hallera - Sikorskiego - Skarszewska - Kolejowa - DWORZEC PKP
  16   OS. NAD JAREM - Nowowiejska - Szpital - Nowowiejska - Jagiełły - Sikorskiego - Hallera - Rynek - Chojnicka - Lubichowska - Pomorska - Al. Jana Pawła II - Kopernika - Reymonta - Al. Armii Krajowej - BOHATERÓW MONTE CASSINO
BOHATERÓW MONTE CASSINO - Al. Armii Krajowej - Reymonta - Kopernika - Al. Jana Pawła II - Kościuszki - Paderewskiego - Rynek - Podgórna -Kanałowa - Hallera - Sikorskiego - Jagiełły - Nowowiejska - Szpital - Nowowiejska - OS. NAD JAREM
  17   STADNINA - Mickiewicza - Sikorskiego - Jagiełły - Piłsudskiego - Chojnicka - Kościuszki - Jabłowska - Pomorska - Pelplińska - Kopernika - Al. Jana PawłaII - BOH. MONTE CASSINO
BOH. MONTE CASSINO- Al.Jana PawłaII - Kopernika - Pelplińska - Pomorska - Jabłowska - Kościuszki - Chojnicka - Piłsudskiego - Jagiełly - Sikorskiego - Mickiewicza - STADNINA
  19   ŻABNO - Bp.Dominika - (Cmentarz Łapiszewo) - Skarszewska - Kocborowo - Derdowskiego - Gdańska - Hallera - Rynek - Chojnicka - Lubichowska - Niepodległości - Nowowiejska - Juranda ze Spychowa - Zblewska - SP1
SP1 - Zblewska - Juranda ze Spychowa - Nowowiejska - Niepodległości - Pomorska - Al. Jana Pawła II - Kościuszki - Paderewskiego - Rynek - Podgórna - Kanałowa - Hallera - Gdańska - Derdowskiego - Kocborowo - Skarszewska - ( Cmentarz Łapiszewo) - Bp.Dominika - ŻABNO
  25   (STADNINA - Mickiewicza - Traugutta - Kolejowa) - DWORZEC PKP - Kolejowa - Skarszewska - Sikorskiego - Hallera - Rynek - Chojnicka - Szwoleżerów - Zblewska - DROGTRANS
DROGRTRANS - Zblewska - Wiejska - Nowa Wieś - Wiejska - Zblewska - Szwoleżerów - Chojnicka - Kościuszki - Paderewskiego - Rynek - Podgórna - Kanałowa - Hallera - Sikorskiego - Skarszewska - Kolejowa - DWORZEC PKP - (Kolejowa - Traugutta - Mickiewicza - STADNINA)
  27   DWORZEC PKP - Kolejowa - Skarszewska - Sikorskiego - Hallera - Rynek - Chojnicka - Kościuszki - Jabłowska - Pomorska - Pelplińska - Kopernika - Jana Pawła II - BOHATERÓW MONTE CASSINO
BOHATERÓW MONTE CASSINO - Jana Pawła II - Kopernika - Pelplińska - Pomorska - Jabłowska - Kościuszki - Paderewskiego - Rynek - Podgórna - Kanałowa - Hallera - Sikorskiego - Skarszewska - Kolejowa - DWORZEC PKP

Klikając na plan lub schemat powiększymy obraz. Klikając ponownie na obrazku powrócimy do tego miejsca.




A tak wyglądają bilety:


bilet normalnybilet ulgowy
Obecne ceny to 1,60 zł i 0,80 zł. Bilet u kierowcy kosztuje 1,80 zł i 0,90 zł.
Skany biletów za zgodą ze strony
BILETY

Tabor:

MARKA NUMER BOCZNY LICZBA WOZÓW
jelcz M11 101 1
jelcz PR110 102 - 107* 6
scania CN113CLL 201 - 203 3
autosan H9-35 ?-?, 312, 313, 315 - 328 ok. 20
neoplan N4009 401 - 410 10

* wozy nr 103, 104 i 106 po remoncie a'la model 120M

OTO HISTORIA STAROGARDZKIEJ KOMUNIKACJI MIEJSKIEJ

Tczewskie początki:
Historia ta zaczyna się w roku 1956 w ... Tczewie. Wtedy to, w wyniku rozwoju tego miasta oraz dalekosiężnych planów dalszej jego rozbudowy o kolejne osiedla, postanowiono utworzyć komunikację miejską. Wydano decyzję nakazującą Miejskiemu Przedsiębiorstwu Gospodarki Komunalnej utworzenia pierwszej linii autobusowej. Pomocne w tym zadaniu okazało się WPKGG z Gdańska, które przekazało do Tczewa 2 autobusy marki Star A-50. To pozwoliło na otwarcie eksperymentalnej linii nr 1 na trasie Dworzec PKP - Centrum. Kierownikiem zakładu komunikacji przy MPGK został dyspozytor Marian Kraszewski a majstrem warsztatu Henryk Połom. Pierwszym kierowcą został Franciszek Drewa, a konduktorką Anna Politowicz. W roku 1957 tabor powiększył się o kolejne 4 wozy Star A-50, co umożliwiło otwarcie linii 2, a później także 3. Zakład otrzymał stałą siedzibę przy ulicy Waryńskiego 18 w opuszczonych po CPN-ie barakach. W dwa lata od uruchomienia komunikacji po Tczewie jeździło już 9 autobusów. Jako ciekawostkę można podać, że w tamtych czasach paliwo pobierano z prowizorycznego 1000 litrowego zbiornika przy pomocy ręcznej pompy, a wydawano je w naczyniach pomiarowych. W roku 1959 przedsiębiorstwo komunikacyjne dysponowało już 11 autobusami, w tym nowszego typu - San H01. Pojawiły się kolejne linie, którymi przewieziono w tym roku 4 mln. pasażerów. Jednocześnie otwarto "trakcję" taksówkową (5 taksówek osobowych i 2 bagażowe), o co starano się od dłuższego czasu. Rok 1960 to przygotowania do usamodzielnienia się Zakładu Komunikacji przy MPGK. Istniało już 6 linii, a liczba przewiezionych pasażerów sięgnęła już 4,5 mln. osób. Z początkiem roku 1961 powstało samodzielne Miejskie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne. Przejdźmy teraz kilka lat do przodu, do roku 1970. W tym to czasie MPK w Tczewie dysponuje już 26 wozami (większość to San-y H100, którymi obsługuje 8 linii. Oto ich przebieg:
1 Czyżykowska - Wojska Polskiego - Dworzec PKP
2 Plac Wolności - Dworzec PKP
3 Plac Wolności - Suchostrzygi - Dworzec PKP
4 Dworzec PKP - Pszczółki
5 Dworzec PKP - Dzierżyńskiego - Czarlin
6 Dworzec PKP - Czatkowy - Koźliny
7 Czyżykowska - Kościuszki - Dworzec PKP
8 Czyżykowska - Dzierżyńskiego - Dworzec PKP
Łączna długość tras wynosiła 45,2 km. Przewieziono w roku 1970 ponad 9 mln. pasażerów, przejechano ponad 1200 tys. km.

1 lipca 1971:
Można powiedzieć, że komunikację miejską w Starogardzie zawdzięczamy wydarzeniom grudnia '70. To właśnie na fali strajkowych postulatów mieszkańcy miasta zaczęli ponawiać stawiane od wielu lat wnioski o utworzenie komunikacji w Starogardzie. Należy zaznaczyć, ze już pod koniec lat pięćdziesiątych komunikację próbował zorganizować starogardzki PKS, ale brak taboru oraz zbyt duże opłaty za przejazd spowodowały upadek przedsięwzięcia. W kwietniu 1971r. z inicjatywy władz powiatu starogardzkiego odbyła się w Tczewie (w Powiatowej Miejskiej Radzie Narodowej) narada, na której podjęto decyzję o otwarciu z dniem 1 lipca tegoż roku komunikacji miejskiej w Starogardzie. Zadanie to powierzono MPK Tczew.

Jako bazę w Starogardzie wybrano obiekty po Zawodowej Straży Pożarnej oraz Zakładzie Oczyszczania Miasta przy ulicy Kościuszki 18. Maj i czerwiec mijają na adaptacji tego terenu oraz na naborze pracowników - zatrudniono 17 kierowców, 17 konduktorek, 11 pracowników warsztatu, 6 pracowników umysłowych o 5 osób słuzby pomocniczej. Kierownikiem starogardzkiego oddziału MPK został Jan Kotowski. Jeśli chodzi o tabor, to pierwsze Sany H100 miały być dostarczone przez Wojewódzkie Zrzeszenie Gospodarki Komunalnej w Gdańsku. Z planowanych początkowo 12 wozów dotarło tylko 10, w tym 3 po kapitalnym remoncie (wycofane z Gdańska). 8 z nich kursowało po mieście, a 2 stanowiły rezerwę. Cenę biletów (bez zniżek i stref) wyznaczono na 1,50 zł. Wyznaczono częstotliwość kursowania autobusów - co 15 minut, a w szczycie co 10 minut.

Oto trasy pierwszych linii:
11 Kocborowo - Skarszewska - Jagiełły - Rybickiego (dzisiejsza Piłsudskiego) - Bieruta (Chojnicka) - Kościuszki - Paderewskiego - Pl.1 Maja (Rynek)
12  Dworzec PKP - Al.Wojska Polskiego - Świerczewskiego (Hallera) - Pl.1 Maja - Bieruta - Lubichowska - POM
13 Dworzec PKP - Al.Wojska Polskiego - Grunwaldzka - Gdańska - Świerczewskiego - Pl.1 Maja - Bieruta - Kościuszki - Jabłowska
14  Pl.1 Maja - Bieruta - Kościuszki - Pelplińska - Jabłowska

Planowano także otworzyć linię łączącą Starogard z Tczewem (9 kursów w dni powszednie, 2 kursy w niedziele i święta). Taki układ nie zadowolił mieszkańców, więc rozpoczęli oni składać petycje ze swoimi propozycjami - wiemy dziś o postulatach mieszkańców Stadniny, Nowej Wsi, Owidza, czy też osiedla Północnego (Łapiszewo?) Z powodu braków taborowych postulaty te zaczęto spełniać dopiero w latach następnych. Tymczasem już w sierpniu 1971r. dotarł 11 autobus, który skierowano jako 3 brygadę na najbardziej zatłoczoną linię 12. Łączna długość tych 4 linii to 16,5 km.

Lata 1972-1980:
W roku 1972 uruchomiono (dzięki zwiększeniu taboru do 12 sztuk) linię numer 15 na trasie Dworzec PKP - Nowa Wieś (Cegielnia) Rok później w Starogardzie jest już 20 autobusów, co umożliwiło zasilenie wszystkich linii. Stan zatrudnienia w odziale MPK wynosił 103 pracowników; zaczęto przyjmowanie uczniów na praktyczną naukę zawodu. Nastąpiła też zmiana na stanowisku kierownika oddziału - Jana Kotowskiego zmienił Fryderyk Krupski. Długość tras komunikacyjnych w roku 1973 to 22,2 km. Ustalmy może układ komunikacyjny po wprowadzniu linii 15:
11 Kocborowo - Skarszewska - Jagiełły - Rybickiego - Bieruta - Lubichowska - Pomorska - Pstrowskiego (obecnie Al.Jana Pawła II) Kościuszki ( powrót bezpośrednio przez rondo do Bieruta i dalej po trasie)
12 Dworzec PKP - Al.Wojska Polskiego - Grunwaldzka - Gdańska - Świerczewskiego - Plac 1 Maja - Bieruta - Lubichowska - POM (powrót : POM - Lubichowska - Kościuszki - Paderewskiego - Plac 1 Maja - Podgórna - Harasa - Świerczewskiego i dalej po trasie)
13 Dworzec PKP - Al.Wojska Polskiego - Grunwaldzka - Gdańska - Świerczewskiego - Plac 1 Maja - Bieruta - Kościuszki - Przedmieście /niektóre kursy do Owidza/ (powrót Owidz - Przedmieście - Kościuszki - Plac 1 Maja - Podgórna - Harasa - Norwida - Mickiewicza - Gdańska - Dworzec PKP)
14 Dworzec PKP - Al.Wojska Polskiego - Grunwaldzka - Gdańska - Sienkiewicza (obecnie Kolejowa) - Traugutta - Mickiewicza - Norwida - Tczewska - Harasa - Świerczewskiego - Plac 1 Maja - Bieruta - Kościuszki - Pstrowskiego - Kopernika - Pelplińska - Zakład Energetyczn (powrót od Pstrowskiego - Kościuszki - Paderewskiego - Plac 1 Maja - Podgórna - Harasa i dalej po trasie)
15 Dworzec PKP - Kolejowa - Skarszewska - Sikorskiego - Świerczewskiego - Plac 1 Maja - Bieruta - 2 Pułku Szwoleżerów - Szosa Chojnicka (obecnie Zblewska) - Nowa Wieś Cegielnia (powrót: od Bieruta - Kościuszki - Paderewskiego - Plac 1 Maja - Podgórna - Harasa - Świerczewskiego i dalej po trasie).

Do roku 1977 otwarto 3 kolejne linie: 16 (w roku 1974), 17 (w 1975) i 21 (w 1976). Skąd taka przerwa w numeracji? Nie wiem, być może było to spowodowane planami co do nowych linii w Tczewie. Trasy tych linii przebiegały następujaco:
16 Szpital Rejonowy - Ściegiennego - Jagiełły - Sikorskiego - Świerczewskiego - Pl.1 Maja - Lubichowska - Pomorska - Pstrowskiego - Kopernika - Reymonta - 6 Marca /obecnie Al.Armii Krajowej/ (powrót ... Pstrowskiego - Kościuszki - Paderewskiego - Pl.1 Maja - Podgórna - Harasa - Świerczewskiego ...)
17 Stadnina - Mickiewicza - Sikorskiego - Jagiełły - Rybickiego - Bieruta - Kościuszki - Pelplińska - Kopernika - Pstrowskiego - 6 Marca (powrót tą samą trasą)
21 Dworzec PKP - Kolejowa - Skarszewska - Sikorskiego - Świerczewskiego - Pl. 1 Maja - Kościuszki - Lubichowska - Pomorska - Pstrowskiego - Kopernika - Pelplińska - Janowo - Owidz (powrót ...Pstrowskiego - Kościuszki - Paderewskiego - Pl.1 Maja - Harasa - Świerczewskiego...)

W roku uruchomienia linii 17, tj. 1975 starogardzki przewoźnik został włączony do  WPK Gdańsk (jako jego oddział). 15 lutego 1976 został wprowadzony do ruchu pierwszy Autosan H9-35 i tym samym liczba posiadanych wozów wzrosła do 24 sztuk. Liczba ta rok później wzrosła do 27. W roku 1980 długość wszystkich 8 linii wynosiła 44,9 km. Przewieziono 14,5 mln pasażerów. Trasy obsługiwano 38 autobusami. W tym czasie były to już wyłącznie autosany H9-35.

Lata 1981-1989:
W roku 1981 starogardzka komunikacja usamodzielnia się - powstaje Zakład Komunikacji Miejskiej. Rok 1982 przynosi powstanie dwóch nowych linii:

9  Dworzec PKP - Koteże
18  Dworzec PKP - Nowa Wieś Cegielnia

Skierowanie nowej linii 18 do Cegielni było równoczesne ze skierowaniem linii 15 do centrum Nowej Wsi. 18 szybko zresztą przedłużono z rogatek miasta do wsi Sucumin, a po roku  niektóre kursy wydłużono do Sumina.

W roku 1983 oddano do użytku wiadukt na ulicy Gdańskiej. umożliwiło to dotarcie do rejonów do tej pory nie obsługiwanych przez "czerwone autobusy". Z dniem otwarcia przez wiadukt "puszczono" linie 11 i 13. Ta ostatnia miała pętlę tuż za wiaduktem, przy zakładzie Famos, 11 skierowano przez ul. Derdowskiego na swą dotychczasową pętlę w Żabnie. Tym samym większość mieszkańców Działek Kocborowskich na swój autobus musieło zacząć chodzić przez pole na ul. Derdowskiego. Rosnąca liczba mieszkańców Łapiszewa wymusiła dość szybką korektę linii 13, która od wiaduktu zaczęła stanowić krótszy wariant 11 - pętla znajdowała się przy ul. Kryzana, czyli mniej wiecej w tym samym miejscu, co pierwsza pętla linii 11.
W tym samym roku (tj. 1983) powstała linia 23:

23 Dworzec PKP - Kolejowa - Skarszewska - Jagiełły - Ściegiennego - Szpital - Ściegiennego - Jagiełły - Rybickiego - Bieruta - Kościuszki - Droga Owidzka - Kolincz (później także Klonówka)
Rok 1984 przyniósł pojawienie się nagle, tego samego dnia, 4 nowych linii, co zrobiło niezłe poruszenie wśród starogardzian:
10Pomorska (Neptun) - Al.Niepodległości - Jagiełły - Ściegiennego - Szpital - Ściegiennego - Jagiełły - Sikorskiego - Gdańska - Derdowskiego - Skarszewska - Cmentarz Łapiszewo - Linowiec
19 Żabno - 9 z Nieba - Skarszewska - Derdowskiego - Gdańska - Świerczewskiego - Pl. 1 Maja - Bieruta - Kościuszki - Przedmieście
20 Pomorska (Neptun) - Al.Niepodległości - Jagiełły - Ściegiennego - Szpital - Ściegiennego - Jagiełły - Sikorskiego - Gdańska - Derdowskiego - Skarszewska - Cmentarz Łapiszewo - Okole - Krąg
22 Koteże - Os.Przylesie - Lubichowska - 6 Marca - Pstrowskiego - Pl.1 Maja - Świerczewskiego - Gdańska - Kokoszkowy (później także Ciecholewy)

Tym samym zlikwidowano wszystkie luki w numeracji. Odtąd po Starogardzie kursowły linie 9-23. Na cyfrze 23 zresztą  numeracja zatrzymała się na wiele lat. Nowe linie zaczęły otrzymywać tylko niższe numery, jak np pierwsza z nich - powstała pod koniec lat '80 linia nr 8.

Rok 1985 to rok powstania jedynej w historii miasta linii nocnej o numerze 50. Trasa była mocno skomplikowana. Autobus wykonywał w ciągu godziny kryterium uliczne w kształcie "ósemki". Na przeważającej części trasa  przebiegała jednokierunkowo. Z tego co pamiętam (być może było troszkę inaczej) z osiedla Kopernika autobus kierował się przez obecną Al. Jana Pawła II na Rynek, by poprzez ulicę Traugutta dotrzeć na Dworzec PKP. Następnie zawracał i przez Traugutta i Skorupki (którą w ciągu dnia nie była wyznaczona trasa żadnej linii, jak zresztą jest do dnia dzisiejszego) docierał przez Gdańska do Żabna, tam zawracał i po tej samej trasie wracał na Dworzec PKP, gdzie bez postoju udawał się przez Kolejową , Jagiełly, Niepodległości, Lubichowską do pętli na os. Kopernika. Linia zazwyczaj woziła powietrze i po roku została zlikwidowana. Pamiętam, że tablice kierunkowe miały czerwony numer 50, podobnie zresztą jak linie podmiejskie w tamtym czasie.

1 maja 1989 na miejscu ZKM powstaje Miejskie Przedsiębiorstwo Komunikacji.

Lata 1990-1999
Od momentu powstania pierwszych linii autobusowych w roku 1971, dokonano wielu korekt tras tych, jak też nowopowstałych linii. Jeszcze w latach siedemdziesiątych wycofano autobusy z Al. Wojska Polskiego, z której uczyniono deptak. Autobusy z dworca PKP (pętlę przeniesiono o ok. 100 metrów w kierunku dworca PKS) zostały skierowane z ulicy Kolejowej w ul. Gdańską (12,13,14), a wkrótce, w związku z budową wiaduktu nad torami kolejowymi, nastąpiły kolejne korekty. Linia 12 zamiast ul. Gdańską zaczęła jeździć ul. Traugutta, z której zdjęto linię 14 (przeniesiono ją na ul. Zieloną, Norwida, Harasa). Linia 13 zaczęła jeździć "w drugą stronę", tj. od dworca w kierunku Polmosu przy ul. Skarszewskiej. Z czasem wydłużono linię 11 do Żabna, a niektóre kursy 14 zaczęły obsługiwać Hermanowo (ul. Prusa). Większość linii przeniesiono z okolic bazy przy ul. Kościuszki na ul. Pomorską. Linia 21 zamiast do Owidza została skierowana do Jabłowa. Równocześnie przeniesiono ją z trasy przez Rynek na al. Niepodłegłości i ul. Jagiełły (z wjazdem do Szpitala). Niektóre kursy linii 12 skierowano do pętli przy budujacym się osiedlu Przylesie.  Dokonano także dość istotnej korekty trasy 19, którą kilka miesięcy po powstaniu zamiast do Przedmieścia skierowano w rejon nowobudowanych osiedli Konstytucji 3 Maja i Juranda ze Spychowa. Linia ta zaczęła spełniać niejako funkcję szkolną wożąc dzieci z Żabna i Łapiszewa do Szkoły nr 8 (obecnie nr 1). Stała się też ona najważniejszą linią w mieście, o największym przewozie pasażerskim i tym samym największej częstotliwości (co 8 minut). Równocześnie ze zmianą trasy 19 wydłużono linię 22 do Ciecholew, a 9 do pętli przy ulicy Kryzana.

Później nastąpiły kolejne zmiany tras, ale żeby nie mącić zbytnio w głowie skupmy się na jednym roku. Oto jak wyglądały trasy w roku 1995:
8 PKP - Kolejowa - Traugutta - Grunwaldzka - Sikorskiego - Mickiewicza - Stadnina - Rywałd - Brzeźno - Zduny - Szpęgawsk
9 Kryzana - Kocborowo - Derdowskiego - Gdańska - Sikorskiego - Jagiełły - Piłsudskiego - Kościuszki - Jana Pawła II - Armii krajowej - Lubichowska - Os.Przylesie - Koteże
10 Kościuszki - Jana Pawła II - Pomorska - Niepodległości - Jagiełły - Ściegiennego - Szpital - Jagiełły - Wybickiego - Gdańska - Derdowskiego - Kocborowo - Skarszewska - Cmentarz - Linowiec
11 Kościuszki - Jana Pawła II - Pomorska - Niepodległości - Zblewska - Juranda - Nowowiejska - Jagiełły -Ściegiennego -Szpital - Jagiełły - Skarszewska - Kocborowo - Ks.Dominika - Żabno
12 PKP - Kolejowa - Traugutta - Mickiewicza - Hallera - Rynek - Chojnicka - Lubichowska - Os. Przylesie (powrót przez Pomorską)
13 Kryzana - Kocborowo - Derdowskiego - Gdańska - Sikorskiego - Jagiełły - Niepodległości - Pomorska - Pelplińska - Kościuszki - Przedmieście - Oczyszczalnia - Owidz
14 PKP - Kolejowa - Krasickiego - Zielona - Mickiewicza - Hallera - Rynek - Chojnicka - Lubichowska - Pomorska - Jana Pawła II - Kopernika - Pelplińska - Prusa - Hermanowo (powrót z pominięciem Chojnickiej i Pomorskiej)
15 PKP - Kolejowa - Skarszewska - Sikorskiego - Hallera - Rynek - Chojnicka - Szwoleżerów - Zblewska - Szkoła nr 8 - Nowa Wieś (powrót przez Kościuszki)
16 Armii Krajowej - Reymonta - Kopernika - Jana Pawła II - Rynek - Hallera - Sikorskiego - Jagiełły - Ściegiennego - Szpital Rejonowy (powrót przez Pomorską)
17 Armii Krajowej - Reymonta - Kopernika - Pelplińska - Kościuszki - Piłsudskiego - Jagiełły - Sikorskiego - Mickiewicza - Stadnina
18 PKP - Kolejowa - Krasickiego - Zielona - Kanałowa - Hallera - Sikorskiego - Jagiełły - Zblewska - Szkoła nr 8 - Cegielnia - Rokocin - Sucumin - Sumin (niektóre kursy tylko do Sucumina)
19 Żabno - Ks.Dominika -Skarszewska - Kocborowo - Derdowskiego - Gdańska - Hallera - Rynek - Chojnicka - Lubichowska - Niepodległości - Nowowiejska - Juranda ze Spychowa - Szkoła nr 8 (powrót przez Pomorską)
20 Kościuszki - Jana Pawła II - Pomorska - Niepodległości - Jagiełły - Ściegiennego - Szpital - Jagiełły - Sikorskiego - Gdańska - Derdowskiego - Kocborowo - Skarszewska - Cmentarz - Okole - Krąg
21 PKP - Kolejowa - Traugutta - Grunwaldzka - Jagiełły - Ściegiennego - Szpital - Jagiełły - Niepodległości - Pomorska - Jana Pawła II - Kopernika - Pelplińska - Janowo - Jabłowo
22 Armii Krajowej - Jana Pawła II - Pomorska - Niepodległości - Jagiełły - Sikorskiego - Gdańska - Kokoszkowy (niektóre kursy dalej do Ciecholew)
23 PKP - Kolejowa - Traugutta - Mickiewicza - Sikorskiego - Jagiełły - Piłsudskiego - Chojnicka - Kościuszki - Przedmieście - Droga Owidzka - Przedmieście - Oczyszczalnia - Kolincz (niektóre kursy dalej do Klonówki)

Ech, to były czasy. Komunikacja była świetnie rozwinięta, nie dojeżdżała tylko do jednej wsi w gminie - Dąbrówki. Z wyjątkiem linii 8 (4-5 kursów) linie podmiejskie kursowały co ok. godzinę. Linie miejskie w szczycie co 8-9 minut, poza szczytem co 18-22 minut. Tak było w roku 1995, a to co stało się w roku 1996 woła o pomstę do nieba. W związku z planowanymi zakupami nowego taboru postanowiono zrobić oszczędności. Oczywiście poprzez cięcia w liniach autobusowych. Powstały linie 1, 2, 3, 4, 5, 6, ale zlikiwidowano 8, 9, 10, 11, 17, 20, 22. Nowe linie otrzymały karkołomne przebiegi, przy czym zazwyczaj wykonywały tylko kilka kursów dziennie, albo jeździły tylko w dni robocze, albo prawie wyłącznie w dni świąteczne. Istniały różne warianty linii, np. 2 poranne kursy linii 13 przedłużone do dworca PKP, podobnie jak 4 poranne 18. O ile się nie mylę to kuriozum wyglądało następujaco:
1 - Klonówka - Kolincz - Owidz - Kościuszki - Lubichowska - Koteże (kursy w dni powszednie poza szczytem, poza tym w dni świateczne)
2 - Nowa Wieś - Zblewska - Niepodległości - Lubichowska - Koteże (kursy tylko w dni robocze w godz. szczytu)
3 - Kryzana - Skarszewska - Cmentarz - Linowiec - Okole - Krąg (kursy tylko w dni robocze, głównie w godz. szczytu) / nigdy tej linii nie widziałem na oczy ;-) /
4 - Sucumin - Sumin - Rokocin - Zblewska - Niepodległości - Pomorska - Jana Pawła II - Kopernika - Pelplińska - Janowo - Jabłowo (kursy w dni robocze poza szczytem i w dni świąteczne)
5 - Stadnina - Mickiewicza - Norwida - Kanałowa - Hallera - Gdańska - Kokoszkowy - Ciecholewy
6 Kościuszki - Pomorska - Niepodległości - Jagiełły - Szpital - Sikorskiego - Gdańska - Derdowskiego - Kocborowo - Skarszewska - Cmentarz - Linowiec - Okole - Krąg (kilka kursów w dni robocze poza szczytem, poza tym w dni świąteczne)
12 - bez zmian
13 - Owidz - Przedmieście - Kościuszki - Pelplińska - Pomorska - Niepodległości - Nowowiejska - Juranda - Zblewska - Szkoła nr 8 (kursy tylko w dni robocze; później 2 poranne kursy : ... Niepodległości - Jagiełły - Skarszewska - Kolejowa - PKP)
14 - bez zmian
15 - trasa bez zmian, zmniejszono dwukrotnie częstotliwość
16 - bez zmian
18 - Sumin - Sucumin - Rokocin - Zblewska - Szkoła nr 8 (kursy tylko w dni robocze w godz. szczytu; później wszystkie poranne kursy przedłużono - ... Zblewska - Jagiełły - Sikorskiego - Mickiewicza - Zielona - Krasickiego - Kolejowa - PKP
19 - bez zmian
21 - Jabłowo - Janowo - Pelplińska - Kościuszki (kursy tylko w dni robocze w godz. szczytu)
23 - Klonówka - Kolincz - Owidz - Przedmieście - Jabłowska - Pomorska - Pelplińska - Kościuszki - Chojnicka - Piłsudskiego - Jagiełły - Nowowiejska - Juranda - Zblewska - Szkoła nr 8 (kursy w dni robocze w godz. szczytu)
Na szczęscie ten galimatias nie trwał zbyt długo. Skończył się w lipcu 1998r., ale wraz z nim zlikwidowano niemal wszystkie linie podmiejskie. Gmina wiejska postanowiła nie płacić za taką komunikację i powierzyła wykonywanie przewozów PKS-owi. Zlikwidowano linie 1-6, 13, 18, 21 i 22. Powstały 3 nowe linie 7, 17 i 24. Równocześnie zmieniono trasę linii 16, którą z powodu bardzo złego stanu ulicy Ściegiennego pokierowano z ulicy Jagiełły na Nowowiejską, następnie poprzez nowy wjazd do Szpitala dalej poprzez Os. Piastów do nowej pętli Nad Jarem. W następnym roku, w związku z wybudowaniem pętli przy ul. Bohaterów Monte Cassino wydłużono drugi koniec tej linii, a pętlę przy Armii Krajowej zlikwidowano i nigdy już takiej tam nie będzie, gdyż od roku 2006 przez jej teren przebiega mała obwodnica miejska.

HISTORIA NAJNOWSZA:

1.07.2006 - jubileusz 35-lecia powstania komunikacji miejskiej w Starogardzie. Dane statystyczne na ten dzień przedstawiają się następująco:
- liczba autobusów: 31
- średnia ilość wozów w ruchu: 24
- liczba przejechanych km rocznie: 1.621.433
- ilość kursów rocznie: 108.527
- ilość kursów w dzień powszedni: 341 / w sobotę: 222 / w niedzielę i święta: 193
- liczba przewiezionych pasażerów w 2005: 5.447.504
- długość tras komunikacyjnych: 41,32 km
- długość linii: 82,64 km
- ilość linii: 9
- linia sezonowa: 1 (7,7 km)
- liczba przystanków: 152 (99 słupków, 29 wiat, 24 zadaszenia)
- zatrudnienie: 105 osób

26.06-31.08.2006 - tradycyjnie, jak co roku uruchomiono linię sezonową P do Płaczewa. Ceny biletów takie same, jak w mieście, tj. 1.60 normalny, 0.80 ulgowy. Kursowanie linii P uzależnione jest od pogody.


Odjazdy z ulicy Pomorskiej (spod Neptuna):
dni powszednie: 10:00, 11:00, 12:00, 13:00, 14:00, 15:00, 16:00, 17:00, 18:00
soboty, niedziele i święta: 10:00, 11:00, 11:30, 12:00, 12:30, 13:00, 13:30, 14:00, 14:30, 15:00, 15:30, 16:00, 16:30, 17:00, 17:30, 18:00, 18:30

Odjazdy z Płaczewa:
dni powszednie: 10:30, 11:30, 12:30, 13:30, 14:30, 15:30, 16:30, 17:30, 18:30
soboty, niedziele i święta: 10:30, 11:30, 12:00, 12:30, 13:00, 13:30, 14:00, 14:30, 15:00, 15:30, 16:00, 16:30, 17:00, 17:30, 18:00, 18:30, 19:00

luty 2006 - nowy wzór biletów
01.07.2004 - Wprowadzono program optymalizacji komunikacji; z tym dniem ulega zmianie częstotliwość kursowania autobusów - na wszystkich liniach, wprowadzono częstotliwość modułową zwiększoną w godzinach pomiędzy 9.30 a 13.30, zmniejszona rano i wieczorem, skoordynowano rozkłady, wprowadzono pojazdy niskopodłogowe na linii 12 i 14 (tzn. wprowadzono na stałe do rozkładów, do tej pory kursy te nie były zaznaczone na rozkładzie). Linii 12 wykonuje wybranymi kursami do miejscowości Koteże (zamiast linii 17), a linia nr 17 ulega skróceniu do pętli przy ul.Bohaterów Monte Cassino, przy korekcie trasy ul. Kościuszki, Jabłowską, Pomorską. Zlikwidowano linię 24, a na cmentarz zajeżdzają wyznaczone kursy linii 19 (oznaczone jako 19C). Uruchomione zostaną dwie nowe linie nr 25 i 27. Linia 25 to nowe połączenie, zastępujące w porach zmniejszonego ruchu pasażerskiego linie 7 i 15, a w porze wieczornej we wszystkie dni tygodnia i wczesnorannej w soboty i niedziele - także linię 17. Linia 27 kursować będzie tylko w dni nauki szkolnej. Zmieniono także format rozkładów tabliczkowych na przystankach - jest to rezultat zakupu programu BusMan.
31.10.2003 - Zagadka na temat braku przywrócenia linii na trasę rozwiązała się kilka dni temu. Otóż powód był prosty - tym razem roboty objęły fragment ulicy Pomorskiej (od skrzyżowania z Lubichowską około 50 metrów w kierunku Pelplińskiej). Na 1 listopada wszystko (z wyjatkiem chodników) było gotowe, tak by dojazd do cmentarzy był możliwy. Tym samym z tym dniem wszystkie linie wróciły na swoje stałe trasy.
Inna ciekawostka - na drugiej stronie biletów ukazały się reklamy. Nie pamiętam, ale jest to chyba pierwszy taki przypadek w historii starogardzkich biletów; jeśli reklamy były, to było to bardzo dawno i na poprzednim wzorze.
06.10.2003 - Oddano do użytku remontowany fragment ulicy Lubichowskiej, ale poza 12, pozostałe linie nie powróciły na swoje trasy. Spowodowane jest to dalszym etapem remontu, który objął tym razem Aleję Niepodległości. Linie 7, 19 i 24 jeżdzą teraz ulicami Chojnicką i 2 Pułku Szwoleżerów korzystając z przystanku linii 15. Ustanowiono również dodatkowy przystanek na ulicy Chojnickiej naprzeciwko wyjścia z targowiska. Na ulicy Lubichowskiej zbudowano nową zatokę autobusową, ale jak już wspomniałem na razie korzystaja z niej tylko autobusy linii 12. Dlaczego 14 i 16 nie powróciły na swą trasę przez Lubichowską i Pomorską - tego nie wiem
11.08.2003 - Dalszy etap remontu ulicy Lubichowskiej. Wyłączono z ruchu kolejny odcinek tej ulicy, tym razem od skrzyżowania Pomorska/Niepodległości do Kopernika. W związku z powyższym kolejnej modyfikacji uległa trasa linii 12 i teraz zamiast ulicą Pomorska, autobusy tej linii jeżdzą ul. Jana Pawła II i Kopernika. Obowiązują stałe przystanki na tej trasie oraz ustanowiono nowy na ulicy Lubichowskiej przed skrzyżowaniem z Kopernika (dla kierunku Przylesie-PKP).
21.07.2003 - Rozpoczął się remont ulicy Lubichowskiej od ulicy Kościuszki do skrzyżowania z Pomorską/Niepodleglości; autobusy MZK (także PKS - pomijając ulice Kościuszki) omijają ten fragment poprzez objazd ulicami Kościuszki - Jana Pawła II (14 i 16) oraz Kościuszki - Jana Pawła II - Pomorska (7, 12, 19 i 24). Dla tych 4 ostatnich linii ustanowiono nowy przystanek przy "Neptunie" w kierunku przeciwnym do dotychczasowych kursów (jest to przystanek dla linii sezonowych B i P). Obowiazuje również przystanek na ulicy Kościuszki przy bazie MZK. Tym samym linia 7 dołączyła do linii 17 i teraz te dwie linie mają jako jedyne w mieście identyczne trasy w obydwie strony.
marzec 2003r. - w związku z otwarciem hipermarketu Hypernova i przekształceniem fragmentu ulicy Lubichowskiej (od Kościuszki do Pomorskiej) w drogę jednokierunkową, autobusy linii 7 w kierunku Przedmieścia kursują ulicami Pomorską i Jana Pawła II; w kierunku przeciwnym trasa nie uległa zmianie
- pojawiły się kolejne zrekonstruowane Jelcze - tym razem są to wozy oznaczone numerami bocznymi 103 i 104
grudzień 2002r. - na ulice miasta wyjechał wyremontowany Jelcz o numerze bocznym 106; wóz wygląda teraz jak nowy (a'la model 120M) - ma nowe blachy, wyswietlacze alfanumeryczne, obniżoną lekko podłogę, nowe siedzenia i kasowniki; malowanie upodabnia go do neoplanów czy scanii
od 2 grudnia 2000 w dni robocze 4 kursy linii 19 (2 rano i 2 po południu) skierowano ulicą Grunwaldzką z pominięciem przystanku Gdańska - nadlęśnictwo
listopad 2000r. - wybrano wykonawcę nowej bazy przy ulicy Tczewskiej, będzie nim PPW Promex z Sopotu.
październik 2000r. - coraz wiecej autobusów dostaje nowe reklamy, nawet nowe neoplany; scanie ciągle są czyste, więc chyba mają dłuższą gwarancję na lakier ;-)
wrzesień 2000r. - likwidacja pętli i dyspozytorni "Dworzec PKP", w latach jej świetnośći tu kończyło trasę 7 lini, pod koniec już tylko 3, które znalazły swoje miejsce bezpośrednio pod dworcem kolejowym, czyli w swoim historycznie pierwszym miejscu; istniały plany wybudowania prawdziwej pętli, ale jak zwykle zabrakło pieniedzy i dokonano tylko kosmetycznychj zmian - wydłużono zatokę tak, by mogły się w niej zmieścić 3 wozy.

Składam serdeczne podziękowania mojemu internetowemu koledze, Krzyśkowi Kwiatkowskiemu z Lublina, bez pomocy którego to streszczenie historii komunikacji miejskiej w Starogardzie nie mogło by powstać. Skorzystałem także z materiałów umieszczonych na oficjalnej stronie MZK oraz w reportażu z dnia 14.07.2006 w Dzienniku Bałtyckim.
Jednocześnie zwracam się z prośbą o kontakt do wszystkich osób, które są w posiadaniu materiałów o historii komunikacji w Starogardzie, a także pamiętają te fakty i zechciałyby się ze mną nimi podzielić.
Proszę także o wszelkie uwagi na temat zauważonych błędów i nieścisłości w powyższym tekście.